CD&V

Het pensioenplan van CD&V;in vraag en antwoord

March 18 2010, 9:01am

20 vragen en antwoorden over het pensioenplan van CD&V

Bekijk hier alles over de persconferentie van woensdag 17 maart:videofragmenten, presentaties, tekstdocumenten >>De vragenHoe wordt een pensioen vandaag berekend?   Wat wil CD&V daar aan veranderen?Concreet: moet iemand die tot zijn 25ste studeert tot zijn 70ste werken voor een volledig pensioen?Maar denkt u echt dat het mogelijk is om zo lang aan de slag te blijven?Wat verandert CD&V dan eigenlijk?Moeten alle studenten dan werken tot hun 70 jaar?Maar het vervroegd pensioen blijft wel behouden?45 jaar werken, dat is toch niet realistisch? Wil CD&V dan af van de gelijkstellingen?Wat dan met werkloosheid? Waarom wil CD&V wat selectiever omspringen met die gelijkgestelde periodes?Waarom wil CD&V per se dat mensen langer werken?Wat bedoelt CD&V met een redelijk pensioen?Langer werken aanmoedigen is één ding, maar zijn er wel jobs?Vergeet CD&V de huidige gepensioneerden?Pleegt CD&V een aanslag op de bijna-gepensioneerden?Staat men in het buitenland al niet veel verder?Wat met het brugpensioen?Behoud CD&V de verschillen tussen de stelsels werknemers, zelfstandige en ambtenaren?Begrijpen mensen het allemaal nog wel? Is een pensioen niet veel te ingewikkeld?De antwoordenTerug naar boven1. Hoe wordt een pensioen vandaag berekend?Een pensioen is een optelsom van pensioenrechten verzameld gedurende 45 jaar (de zogenoemde berekening in 45ste). Althans: dat is zo in theorie. We stellen vast dat in de praktijk in heel wat jaren geen enkele euro aan rechten opgebouwd wordt. De verklaring is eenvoudig: mensen zijn nog niet of niet meer aan de slag, waardoor geen sociale bijdrage betaald wordt en ook geen rechten worden opgebouwd. De gemiddelde loopbaan bedraagt vandaag slechts 37 jaar. Zeer weinig mensen zijn nog in staat om een volledig pensioen te verzamelen. Met andere woorden: de vaststelling dat gemiddelde pensioenen niet zo hoog zijn, heeft ook te maken met de te korte loopbanen. Door 8 nullen toe te voegen in de berekening van een gemiddelde, zakt de uitkomst natuurlijk sterk.Terug naar boven2. Wat wil CD&V daar aan veranderen?Aan die berekening veranderen we niks. Er is nog steeds 45 jaar nodig voor een volledig pensioen. Maar we willen de kloof tussen de 37 jaar gemiddelde loopbaan en de 45 jaar verkleinen. En dat zal natuurlijk stap voor stap moeten gebeuren. Daarom bepleiten we een hervorming van de pensioenbonus: wie voldoende lang aan de slag blijft, krijgt een extra. En we zetten in op permanente vorming tijdens de loopbaan: wie zijn kennis en vaardigheden op peil kan houden, versterkt zijn positie op de arbeidsmarkt.Terug naar boven3. Concreet: moet iemand die tot zijn 25ste studeert tot zijn 70ste werken voor een volledig pensioen?Ja, maar dat is vandaag ook al zo. En net als vandaag zullen er met onze hervorming dus mensen zijn die vroeger stoppen en dus geen volledig pensioen verwerven. Het komt er op aan de juiste stimulansen te geven om deze groep zo klein als mogelijk te houden.Terug naar boven4. Maar denkt u echt dat het mogelijk is om zo lang aan de slag te blijven?We mogen niet denken in termen van de huidige praktijk. Er is nood aan een mentaliteitsverandering bij werknemers, werkgevers en ook de overheid. Als iemand begint aan een loopbaan en beseft dat hij die wat langer zal moeten volhouden, dan zal die persoon ook andere keuzes maken. Meer permanente vorming, meer inbouwen van rustfases tijdens de loopbaan. Daarom bepleiten we ook een Carrière Planning Systeem (CPS) waarmee mensen steeds de gevolgen van hun loopbaankeuzes op het pensioen kunnen inschatten. Ook werkgevers moeten nog wennen aan het idee dat oudere werknemers een belangrijke rol kunnen spelen in hun bedrijf. En op veel punten schiet ook de wetgeving nog te kort. Een pensioenhervorming is –per definitie- een werk van lange adem. Vergeet ook niet dat tot de jaren ’70 mensen het heel gewoon vonden om zowat 45 jaar aan de slag te blijven. Maar toen hebben we de fout gemaakt om hen dat af te leren. Intussen weten we dat het niet zo is dat oudere werknemers een plaats afnemen van jongeren. Werk creëert meer werk.Terug naar boven5. Wat verandert CD&V dan eigenlijk?CD&V wil vooral de band tussen werken en pensioen weer extra in de verf zetten. De focus op de loopbaan is daar veel meer voor geschikt dan de focus op de leeftijd van 65 jaar. Die leeftijd zegt immers niks over de loopbaan die er aan vooraf gaat. Het heeft weinig zin om de tijd op te meten aan de uitgang, wanneer je niet weet welke ingang genomen werd. Voor wie op zijn 18 begint te werken, betekent 45 jaar loopbaan stoppen op de leeftijd van 63 jaar. Voor wie op zijn 25ste begint, betekent dat inderdaad 70 jaar. Maar nogmaals: dan spreken we over het verwerven van een volledig pensioen.Terug naar boven6. Moeten alle studenten dan werken tot hun 70 jaar?Voor een volledig pensioen is dat vandaag ook al zo. Wie vroeger stopt, moet vrede nemen met een lager pensioen. CD&V wil met de hervorming mensen stimuleren en de mogelijkheid bieden om langer aan de slag te blijven.Terug naar boven7. Maar het vervroegd pensioen blijft wel behouden?Ja. Maar ook daar zetten we de loopbaanvoorwaarde meer centraal. Vandaag is er minimum 35 jaar nodig. Dat zou geleidelijk moeten toenemen. Bij iedere hervorming is een goede monitoring noodzakelijk. Naarmate de loopbaan langer worden door onze maatregelen, is het ook logisch dat we de ondergrens wat optrekken.Terug naar boven8. 45 jaar werken, dat is toch niet realistisch?45 jaar loopbaan is niet hetzelfde als 45 jaar werken. Een loopbaan bestaat uit twee soorten periodes: periodes waarin gewerkt wordt, en periodes waarin niet gewerkt wordt. Die laatste worden dan vaak gelijkgesteld aan gewerkte periodes in de pensioenberekening. Bijv. wie loopbaanonderbreking neemt gedurende één jaar, merkt dat amper in zijn pensioenberekening. Dat jaar telt gewoon mee in de 45 jaar. Meer zelfs: het pensioenrecht wordt berekend op het loon verdiend in het jaar voorafgaand aan de loopbaanonderbreking. Met andere woorden: in het pensioen is het alsof de persoon nooit gestopt is met werken. Vandaag bestaat zowat 1/3de van de pensioenopbouw uit zo’n gelijkgestelde periodes.Terug naar boven9. Wil CD&V dan af van de gelijkstellingen?Neen, gelijkstellingen blijven voor ons zeer belangrijk. Maar meer dan vandaag moeten ze gericht zijn op het verlengen van de loopbaanduur. We willen mensen in staat stellen om langer op de arbeidsmarkt te blijven. Mensen die willen kiezen voor zorg voor het gezin moeten dat kunnen. Zonder impact op het pensioen. Ook mensen die investeren in permanente vorming mogen dat niet voelen in het pensioen. En natuurlijk blijven we solidair met iedereen die geen inkomen kan verwerven omwille van ziekte en arbeidsongeschiktheid. Dat is evident.Terug naar boven10. Wat dan met werkloosheid?Werklozen moeten vooral geholpen worden via goede begeleiding, een goed aanbod van bijscholing en omscholing, goede outplacement. Hoe minder lang iemand in de werkloosheid blijft, hoe beter. Voor die persoon zelf en voor de maatschappij. CD&V blijft ook kiezen voor een volledige gelijkstelling van werkloosheid in de loopbaanduur: één jaar werkloosheid tellen we gewoon (volledig) mee in de voorwaarde van 45 jaar om tot een volledig pensioen te komen. Dat is evident als iemand alle moeite doet om een job te zoeken. Tegelijkertijd vinden we dat werken tot een beter pensioen moet leiden dan niet werken. Met de huidige berekeningswijze is dat niet altijd het geval. Het is perfect mogelijk dat iemand die 15 jaar werkt en 30 jaar werkloos is, eindigt met hetzelfde pensioen als iemand die 45 jaar werkt. En dus ook 45 jaar bijdragen betaalt. Daarom denken we dat de volledige gelijkstelling (dus berekening op basis van het volledige laatstverdiende loon) slechts voor een bepaald aantal jaren op de loopbaan echt moet. Daarna kan het bedrag wel wat zakken. Dit is nog heel wat duidelijker als we denken aan het tijdskrediet om een wereldreis te maken: waarom niet, maar is het logisch dat daar toch pensioenrechten uit volgen?Terug naar boven11. Waarom wil CD&V wat selectiever omspringen met die gelijkgestelde periodes?Omdat alle niet-gewerkte periodes volledig gelijkstellen, zowel inzake de loopbaanvoorwaarde als het pensioenbedrag, uiteindelijk enkel leidt tot lagere pensioenen voor iedereen. Dat kan bezwaarlijk een sociaal beleid worden genoemd. Bovendien werkt het ook niet activerend als een pensioen op basis van werkloosheid niet of amper lager is dan een pensioen op basis van werken.Terug naar boven12. Waarom wil CD&V per se dat mensen langer werken?Als we een garantie willen geven op een redelijk pensioen, dat moet dat gewoon. Een eenvoudig rekensommetje kan dat verduidelijken. Mannen leven gemiddeld tot hun 80 jaar, vrouwen nog iets langer. Daarvan werken we gemiddeld zo’n 37 jaar: van ons 23 tot ca. 60 jaar. Dat betekent dat tegenover 43 jaar niet-werken, 37 jaar werken staat. Of nog: dat de bijdragen dat we afstaan gedurende 37 jaar moeten volstaan om nog zowat 20 jaar pensioenen te betalen. Vergelijk dit met de situatie van begin de jaren 60 toen de gemiddelde levensverwachting minder dan 70 jaar was, en mensen begonnen met werken rond hun 20ste en stopten rond hun 63ste en het is meteen duidelijk dat de huidige situatie niet houdbaar is. We leven allemaal gemiddeld wat langer, ook in goede gezondheid, wat een zeer positief verhaal is. Maar we werken wat minder lang. Het gevolg: te lage pensioenen.Terug naar boven13. Wat bedoelt CD&V met een redelijk pensioen?Ten eerste, moet een pensioen een garantie zijn op een leven vrij van armoede. Ten tweede, moet de band tussen bijdragen en uitkering ook voor de midden en hogere inkomens weer wat sterker worden. Dat is immers essentieel om het brede draagvlak voor onze sociale zekerheid veilig te stellen. Als we dat kunnen realiseren, in moeilijke budgettaire tijden, dan hebben we al een grote stap gezet. Maar dat zal niet spontaan gebeuren, vandaar de nood aan een ernstige hervorming.Terug naar boven14. Langer werken aanmoedigen is één ding, maar zijn er wel jobs?De pensioenhervorming is slechts één (belangrijk) luik van het verhaal. In ons Rijnlandmodel gaan welvaart creëren en welvaart verdelen samen. We moeten dus ook investeren in onze economie, in een goed klimaat voor ondernemingen, in onderzoek en ontwikkeling, in een aangepast loopbaanbeleid. Langer werken is een individuele verantwoordelijkheid, maar nog veel meer een maatschappelijke opdracht. Iedereen moet hier aan meerwerken: werknemers, werkgevers en overheid.Terug naar boven15. Vergeet CD&V de huidige gepensioneerden?Neen, CD&V heeft sinds 2008 al heel wat gedaan voor de huidige gepensioneerden. De minima werden substantieel verhoogd. De harmonisering van de minima van werknemers en zelfstandigen is zo goed als een feit. Het IGO werd meermaals opgetrokken. Alle pensioenen stegen met 1,5% bovenop de index. Voor de oudste en laagste pensioenen was er een inhaalbeweging. In totaal al meer dan 750 miljoen euro sinds 2008, en er liggen nog maatregelen op de plank. We blijven de strijd tegen de armoede belangrijk vinden.Maar de middelen zijn meer dan ooit schaars. Het zal dus selectief moeten gebeuren: middelen inzetten daar waar de noden het grootst zijn. Het planbureau heeft inmiddels wel becijferd dat door recente beslissingen de armoede onder de senioren in de komende jaren zal dalen. Met ons pensioenplan hebben we vooral willen benadrukken dat naast selectieve verbeteringen op de korte termijn, er ook ingrepen nodig zijn voor de lange termijn houdbaarheid. Maar het één sluit natuurlijk het andere niet uit.Terug naar boven16. Pleegt CD&V een aanslag op de bijna-gepensioneerden?CD&V wil vooral de band tussen werken en pensioen weer extra in de verf zetten. De focus op de loopbaan is daar veel meer voor geschikt dan de focus op de leeftijd van 65 jaar. Die leeftijd zegt immers niks over de loopbaan die er aan vooraf gaat. Het heeft weinig zin om de tijd op te meten aan de uitgang, wanneer je niet weet welke ingang genomen werd. Voor wie op zijn 18 begint te werken, betekent 45 jaar loopbaan stoppen op de leeftijd van 63 jaar. Voor wie op zijn 25ste begint, betekent dat inderdaad 70 jaar. Maar nogmaals: dan spreken we over het verwerven van een volledig pensioen.Terug naar boven17. Staat men in het buitenland al niet veel verder?In Nederland, Engeland en Duitsland werd de discussie vooral toegespitst op het verhogen van de pensioenleeftijd. Maar die verhoging zal pas gerealiseerd worden vanaf 2025, 2030 of nog later. Bovendien: met het verhogen van de wettelijke leeftijd, realiseer je nog niet dat mensen effectief langer aan de slag blijven. Alle Europese landen hebben momenteel dezelfde uitdagingen: een bevolking die vergrijst met gevolgen voor de financiering van de sociale zekerheid, een moeilijke budgettaire situatie, terugvallende groeicijfers. Overal zal men dus moeten handelen.Terug naar boven18. Wat met het brugpensioen?CD&V verkondigt reeds lang hetzelfde standpunt. Brugpensioen is een noodzakelijk instrument om de negatieve sociale gevolgen van een herstructurering op te vangen. Maar eerst moet outplacement alle kansen krijgen. Het brugpensioen gebruiken om systematisch oude werknemers uit de arbeidsmarkt te stoten, moet volgens ons maximaal ontmoedigd worden. We houden dan ook vast aan de evaluatie in 2011 en 2013 zoals voorzien in het Generatiepact.Terug naar boven19. Behoud CD&V de verschillen tussen de stelsels werknemers, zelfstandige en ambtenaren?We erkennen vooral dat die verschillen bestaan en historisch gegroeid zijn. Eerder dan nu jaren te discussiëren om misschien tot een eenheidsstelsel te komen, kiezen we voor de geleidelijke toenadering. Onze doelstellingen moeten vertaald worden binnen ieder stelsel. Op die manier worden de verschillen zeker niet groter. Iedereen zal ook moeten meewerken aan deze hervorming: werknemer, zelfstandige en ambtenaar.Terug naar boven20. Begrijpen mensen het allemaal nog wel? Is een pensioen niet veel te ingewikkeld?Het is inderdaad niet eenvoudig. Als we de band tussen bijdragen en pensioenrechten versterken, dan zal dat ook de transparantie ten goede komen. Maar er is vooral nood aan een Carrière Planning Systeem. Een elektronische tool waarmee mensen op ieder moment in hun leven zicht kunnen krijgen op hun pensioen. Meer zelfs: ze moeten ook de impact van loopbaankeuzes, zoals loopbaanonderbreking, op hun pensioen kunnen inschatten. Dat vereist dat heel wat bestaande systemen verder worden ontwikkeld, en vooral worden gekoppeld. Gemengde loopbanen zijn almaar meer de regel. Dus kunnen we de tools niet ontwikkelen per stelsel afzonderlijk. En ook de pensioenopbouw in de tweede pijler moet toegevoegd worden.

                Marianne Thyssen        

                Sonja Becq