CD&V

Interview in Het Laatste Nieuws: "Ik voel me bevrijd"

January 17 2011, 2:11am

Wetstraat 16, zeven maanden na de verkiezingen. "Ga daar maar zitten", lacht Yves Leterme (CD&V), en hij wijst me zijn eigen zetel aan. "Die waar normaal de mislukte premier zit." Lap. Het was te denken. Vorige week stond het groot op onze voorpagina: 'Mislukte premier moet het land redden'. Koning Albert rekent op Leterme om de financiële aasgieren boven België te verjagen. Hoe dieper de impasse, hoe hoger de ster van de gevallen premier rijst. "Ik voel me bevrijd", zegt hij. Nu het land nog. Auteur : JAN SEGERSBron: Het Laatste Nieuwsladgeschoren, zie ik."Euh, ja. Hoezo?"Geen plannen om in navolging van acteur Benoît Poelvoorde uw baard te laten staan tot er een regering is?"(Lacht) Ik niet, neen. Gisteren nog kwam ik mijn nieuw bebaarde partijgenoot Johan Verstreken tegen, die zich meteen verantwoordde: 'Neen, ik draag hem niet uit protest. Hij staat er al weken, die baard.' Originele actie, vind ik. Ik begrijp het ongenoegen van de mensen. Maar ik ben niet pessimistisch. Ik acht de kans groot dat ze er binnenkort toch uit geraken. De verantwoordelijkheidszin moet uiteindelijk primeren."Intussen kamperen hier tienduizenden mensen virtueel voor uw deur via camping16.be, ook al uit protest."Mij niet gelaten, maar ze zijn aan het verkeerde adres, hier aan de Wetstraat 16. 't Is niet mijn taak om zo snel mogelijk een nieuwe regering te vormen. Ze kunnen beter hun tenten opslaan waar Johan Vande Lanotte, Bart De Wever en Elio Di Rupo vergaderen."De jongste zoon van Stefaan De Clerck organiseert op 23 januari een jongerenmars. Stappen uw drie kinderen mee op?"Ik denk het niet. De jongste twee zitten volop in de examens - die hebben dus wat anders aan hun hoofd. En de oudste gaat helemaal op in zijn job als manager van KV Kortrijk. 't Is ook niet het voornaamste gespreksthema thuis. En in het tijdsgebruik van hun vader zien ze weinig verschil tussen de periode dat ik volwaardig premier was en nu, in lopende zaken. Het blijft hectisch."Doet het u nog iets wanneer u als 'mislukte premier' ietwat ironisch wordt uitgeroepen tot 'redder des vaderlands'? Of heeft u inmiddels een dikke laag eelt gekweekt?"Vroeger zou ik daar zwaar aan getild hebben, aan zo'n krantentitel, maar nu voel ik me niet aangesproken. Natuurlijk heb ik fouten gemaakt, maar daarom ben ik nog niet mislukt als premier. En natuurlijk doe ik mijn best om België uit de klauwen van de financiële gieren te houden, maar daarom ben ik nog niet de redder des vaderlands. Men overdrijft graag, tegenwoordig. Het was een hype om te roepen hoe archislecht ik was als premier. Wel, nu is het een hype om me de hemel in te prijzen als premier van lopende zaken."Kon u op 13 juni vermoeden dat de regeringsvorming zo lang zou aanslepen? Dat we - yes we can! - het wereldrecord van Irak zullen breken?"Neen, integendeel. Begin augustus dacht ik zelfs dat we dicht bij een communautair akkoord stonden. En dat de nieuwe premier in oktober al zijn State of the Union zou houden in het parlement."Op vraag van de koning wil u de financiële markten geruststellen door het begrotingstekort dit jaar te beperken tot minder dan 4,1%. U maakt zich sterk dat u op een 'pijnloze' manier 2 miljard kan besparen. Dat klinkt verdacht simpel."Toch kan het. Ik verzet mij tegen het beeld als zou België zijn overheidstekort niet kunnen afbouwen zonder een sociaal bloedbad aan te richten. Als ik de Amerikaanse en Britse analisten mag geloven, dan kan een sanering alleen maar deugen als ze de mensen pijn doet. Ze zijn pas overtuigd als ze in de Financial Times of de Wall Street Journal lezen dat land X het mes zet in zijn ambtenaren, dat land Y sabelt in de ziekteverzekering, dat land Z de pensioenen verlaagt en dat er in X, Y en Z massaal betoogd wordt tegen die regeringsmaatregelen. Wel, ik zeg u: in België hoeven de mensen niet te bloeden. Als onze economie de volgende jaren blijft groeien met 2%, zoals nu, dan kunnen we tegen 2015 onze begroting in evenwicht brengen zonder de hakbijl te hanteren."Waarom zou België kunnen ontsnappen aan de drastische hervormingen die onze buurlanden doorvoeren? Langer werken, strenger uitkeringsbeleid: bij ons hadden de vorige regeringen de moed noch de eensgezindheid om dat door te drukken. En de volgende regering ook niet, zo valt te vrezen."Bekijk het eens positief. België heeft de crisis veel beter doorstaan dan de meeste andere landen in de EU. Overal in Europa staan ze met open mond te kijken naar onze resultaten. Nergens is de overheidsschuld zo weinig gestegen als bij ons. Onze werkgelegenheid is in 2010 alweer gestegen, terwijl ze elders verder is gedaald. Ook onze economische groei ligt hoger dan het gemiddelde. Kortom, onze fundamentals, zoals dat heet, zijn uitstekend. Met dank aan de anticrisismaatregelen van de regering, maar vooral dankzij de veerkracht van onze bedrijven en werknemers. Als we nu de communautaire hypotheek kunnen lichten, is er voor België een mooie toekomst weggelegd. Wij blijven een land met zeer veel mogelijkheden."Als onze economische balans zo rooskleurig is, waarom hebben de financiële hyena's dan bloed geroken?"Door onze hoge staatsschuld. Maar vooral: omdat die markten ten onrechte denken dat België totaal stuurloos is als het geen regering heeft. De Amerikaanse en Britse fondsenbeheerders hebben vaak geen juist beeld van hoe ons land functioneert. Bij hen volgt na verkiezingen meteen een machtswissel: premier of president weg, plus de hele administratie. Als premier probeer ik hen duidelijk te maken dat er niet meteen reden tot ongerustheid is als bij ons de nieuwe federale regering maanden op zich laat wachten. Want dat België niet één maar véél regeringen heeft, en dat het dus wel blijft draaien en drijven, ook al omdat er nog zoiets bestaat als een regering van lopende zaken. Dat is de boodschap die ik overbreng aan financiële media en aan de beheerders van die miljardenfondsen. Geen paniek, we hebben alles onder controle."Het buitenland vreest dat België uiteenvalt. Is het niet vooral dat wat de gieren lokt?"Uiteraard. Stel: u heeft geld geleend aan een koppel. Maar daarna merkt u dat het koppel uit elkaar dreigt te gaan zonder een akkoord over wie dat geld aan u zal terugbetalen. Dan is je argwaan toch gewekt? Wel, dat is - simpel uitgedrukt - hoe de financiële markten redeneren. Je moet hen dus duidelijk maken dat we helemaal niet op scheiden staan, enkel op hervormen."Het heeft iets beangstigends: het besef dat het lot van je land afhangt van een onzichtbare, ongrijpbare en onberekenbare factor als die financiële markten."Voor mij hebben ze wél een gezicht, die markten. Waar ik nu zit, zat onlangs nog de beheerder van een fonds van 600 miljard dollar. Zo'n man probeer ik dan te overtuigen. Maar je moet vaak van ver komen. Eentje vroeg me, toen ik verwees naar de periode 1979-1981 om onze ontspoorde staatsschuld te verklaren: '1980? Bestond België toen al?' Ik bedoel maar: de onwetendheid is groot."Ontvangt u als premier van lopende zaken wel eens ambtsgenoten die u begroeten met: 'U hier? Nog altijd?'"Ik heb de voorbije maanden wel vier keer gedacht: 'Dit wordt mijn laatste groepsfoto met de EU-leiders.' Maar telkens bleek er nog een volgende te zijn. Europa kent ons natuurlijk, maar 't is niet dat de rest van de wereld ons met argusogen volgt. Begin december zat ik aan tafel met de Afghaanse president Hamid Karzai. Tussen ons in zat de nieuwe presidente van Kirgizië, Rosa Otunbayeva, verkozen op 10 oktober. Tussen twee gerechten door boog Karzai zich naar Otunbayeva. 'Mevrouw', zei hij, 'twee maanden zonder regering! Wat is er toch met uw land aan de hand?' Op dat moment zat België niet twee maar al zés maanden zonder regering. (Lacht) Ik heb gedaan alsof mijn neus bloedde."Zeven maanden geleden is uw regering afgestraft door de kiezer, maar hoe langer de impasse duurt, hoe meer waardering u oogst als staatsman. Wat denkt u dan?"Dat het de waan van de dag is, zeker? Ik lig daar echt niet meer wakker van, van peilingen, perceptie en populariteitspolls. Vroeger had ik daar meer last van. Nu voel ik me een bevrijd man. Ik doe enkel nog wat ik denk dat goed is voor de mensen, zonder mijn slaap te laten voor hoe dat overkomt. Ik ben niet meer verbitterd of gefrustreerd. Ik til niet meer aan wat men over mij zegt of denkt. En ik begrijp nu beter hoe negatief ik soms overkwam toen ik dat nog wel deed."Als u daarop terugblikt, denkt u dan: 'Wat een etter, die man'?"Ik ben 50 jaar. Dat revanchisme, dat rancuneuze: ik 'kweek' dat niet meer. Ik ben alleen nog bezig met de essentie: hoe loodsen we ons land door deze turbulente tijden en hoe stellen we onze welvaart veilig?"Na 13 juni leek uw rol in de Belgische politiek uitgespeeld. Maar zie, u zit hier nog. En hoe langer u hier zit, hoe minder ze uitgespeeld is, die rol."Ik ben bezig aan de verlengingen. (Lacht) De toegevoegde tijd, zoals in het voetbal, waar na 90 minuten een bordje met 2 minuten extra in de lucht wordt gestoken. Of in mijn geval: 6 of 7 minuten extra. De nederlaag van CD&V heeft me pijn gedaan, maar de goesting om aan politiek te doen ben ik nooit kwijtgespeeld."Vraagt u straks aan uw partij om u voor te dragen als minister van Begroting of Financiën?"Ik zal niets vragen aan mijn partij. Mijn gaven en gebreken zijn bekend. Het is aan Wouter Beke om te beslissen wie minister wordt."Als u dat niet wordt, gaat u dan in op de lokroep van de bankwereld?"Ik heb de jongste maanden voorstellen gekregen, dat klopt. Maar ik ben niet beschikbaar op dit moment."Een grote Londense bank zou u avances hebben gemaakt."Ik bevestig noch ontken. Het is niet aan de orde. Eerst wil ik deze opdracht succesvol afronden."U zou zich in de wereld van de haute finance als een vis in het water voelen, me dunkt."(Lacht) Als een vis in een zee vol haaien, zal u bedoelen."Is het niet verleidelijk om voor het grote geld te gaan? U bent 50. Premier geweest, minister-president, partijvoorzitter, stemmenkampioen."Zo zit ik niet ineen. Als geld mijn drijfveer was geweest, dan was ik als prille dertiger voor de Europese Gemeenschap blijven werken in plaats van in de politiek te gaan. Rang A6, toentertijd, was daar goed voor 140.000 Belgische frank netto. Toen al had ik een aanbieding uit de privé die nog veel rianter was. Maar ik ben er nooit op ingegaan. Veel belangrijker dan geld is het gevoel dat je iets ten goede verandert. Dat gevoel héb ik nu. Ik zit veel beter in mijn vel dan twee, drie jaar geleden."Heeft Erik Van Looy u nooit gevraagd voor 'De Slimste Mens'?"Blijkbaar is het u niet bijgebleven, maar ik héb al meegedaan. Vier keer zelfs. (Fijntjes) Het was de periode dat Geert Bourgeois (N-VA) in het Vlaams Parlement protesteerde tegen mijn deelname. Hij vond dat zoiets de sérieux van een politicus schaadde."U heeft dus geen moeite met Bart De Wever in 'De Allerslimste Mens'?"Daar wordt onnodig veel tamtam over gemaakt. Ik hoor het graag zeggen, hoor, dat de politiek moet werken aan haar geloofwaardigheid. En inderdaad, je moet niet de clown uithangen, maar je geloofwaardigheid herstel je vooral door moedig en krachtdadig te besturen. Niet door weg te blijven uit 'De Slimste Mens'."Yves Leterme © Het Laatste Nieuws